کتاب
الماسی

چرا باید کتاب بخوانیم؟

درباره این‌که ایرانیان کم کتاب می‌خوانند و سرانه مطالعه در ایران روزانه چنددقیقه‌ای بیش نیست، بسیار شنیده‌ایم و خوانده‌ایم. اگر از عموم مردم در این مورد بپرسم، نداشتن وقت کافی و قیمت بالای کتاب را به عذر می‌آورند، عذرهایی که ناکافی و تصنعی به نظر می‌رسند.

ظاهراً عموم مردم از فراقتی به آن مقدار بهره‌مندند که بتوانند روزانه چندصفحه‌ای از کتاب، روزنامه یا نشریه‌ای را ورق بزنند گواه این مدعا وقت‌های بسیاری است که برای خیابان‌گردی و پاساژ گردی‌های چندباره گذاشته می‌شود. همچنین خرید وسایل رفاهی و تجملی به رقم گرانی عنان‌گسیخته دست‌کم در بین اقشار متوسط جامعه رایج است کافی است به مراکز فروش تجهیزات کامپیوتری و تلفن همراه سری بزنید تا حجم بزرگ معاملات را به عیان ببینید به تعبیر یکی از روشن‌فکران برجسته کشور عموم مردم برای خرید اجناس مختلف ساعت‌ها وقت می‌گذارند به مغازه‌های مختلف سر می‌زنند و اوقاتی را صرف تحقیق و جست‌وجو و چک‌وچانه زدن با فروشنده می‌کنند درحالی‌که در کسی باورهای خود نزدیک‌ترین و دم‌دستی‌ترین باورها را بدون دقت و کامل می‌پذیرند.

به نظر می‌رسند علت مشکل را باید درجایی دیگر جست. سرانه مطالعه اندک را باید در کنار برخی دیگر از مشکلات دیرپای جامعه ما بررسی کرد تا بتوان برای آن تدبیری مناسب و منسجم یافت در کنار فرهنگ شفاهی می‌توان به پذیرش و گسترش شایعات، ضعف فرهنگ، گفتگو، توجه افراطی به مدرک تحصیلی و ارتقای رتبه علمی فارغ از عمق تحقیقات، اتکا به رسانه‌های صوتی و تصویری در کسب اطلاعات و ناتوانی در تشخیص حجیت منابع اطلاعاتی اشاره کرد بخشی از این مشکلات منشأ تاریخی دارد و برای رهایی از آن‌ها باید چشم امید به آینده‌ای نه‌چندان نزدیک دوخت شاید که برنامه‌ای آموزشی و تربیتی درازمدت و تغییر مناسبات اجتماعی و اقتصادی بتوانند در حل آن مؤثر افتند بخش دیگر از دشواری‌ها و محدودیت‌های خاص در تبادل‌نظر و اطلاعات در جامعه ایران برمی‌خیزند شکل‌گیری فرهنگ و آداب گفتگو و بیان و نقد دیدگاه‌ها در جامعه‌ای با گذشته استبدادزده نیازمند همکاری و روی باز کسانی است که می‌خوانند با ابزارهای حمایتی و نظارتی خود تغییر فرهنگ عمومی سهل‌تر کنند. بااین‌حال همگان چه گفته آمد از نقش و مسئولیت اخلاقی فرد آدمیان در تغییر وضعیت نمی‌کاهد. لیندا زاگزبسکی معرفت شناس و فیلسوف اخلاق برجسته معاصر در نظریه اخلاقی و معرفت‌شناسی خود بر این تأکید دارد که فضائل عقلانی نشان‌گر اراده و مسئولیت شناسی هر فرد در اخذ باورهای صادق به‌ویژه باورهایی است که در زندگی او و دیگران تأثیرگذارند هر فرد باید خود را به فضائلی عقلانی چون شرایط و قیود اعتماد به قوای معرفتی خود و دیگری در اخذ باورها، دقت کافی، شجاعت و فروتنی عقلانی، گوش سپردن به دیدگاه‌های رقیب و مخالف، گشودگی ذهنی و سعه‌صدر معرفتی بیاراید و از جزم و جمود، تأثر، بی‌دقتی و همرنگی با جماعت بپرهیزد تا بتواند غایت انگیزش عقلانی خود را برآورد به باور زاگزبسکی این فضائل عقلانی بخشی از فضائل اخلاقی‌اند و ازاین‌رو مسئولیت وجدانی آدمیان در آراستن خود بدان‌ها درنهایت یک امر اخلاقی است به‌بیان‌دیگر وجدان اخلاقی ما را فرامی‌خواند که دل‌مشغول باورها و ذهنیات خود باشیم و آن را سبک نشماریم اگر زندگی‌ای اخلاقی و عقلانی می‌جوییم باید استعدادها، مهارت‌ها و عواطف و احساسات لازم را در دستیابی به فضائل و پرهیز از رذایل عقلانی را بشناسیم و آن‌ها را در خود بپرورانیم. کتاب‌خوانی و آگاهی از شیوه‌های زندگی و اندیشه دیگران، دیگرانی که پیش از ما در این عالم زیسته‌اند و یا هم روزگار با مایند، از مهم‌ترین راه‌های دستیابی به یک زندگی موفق و شاد است.

آنان که کتاب‌خوانی را جز ضروری از حیات روزمره خود می‌دانند نه‌فقط لذتی می‌برند که دیگران سخت از آن غافل‌اند بلکه می‌خوانند امید وارد باشند که فارغ از قیود و شروط دیگر به‌سوی یک زندگی شایسته گام برمی‌دارند از امام نخست شیعیان (حضرت علی (ع)) نقل‌شده است که آگاهی‌اش بر زندگی گذشتگان چنان بوده که گویی با آن‌ها زیسته است کسانی که کتاب می‌خوانند افق‌های ذهن خود را به دوردست‌ها می‌برند و با گذشتگان و آیندگان هم‌سخن می‌شوند. این افزایش افق دید تقویت حس و خیال و تجربه‌های جدید از شرط‌های اراده حیات عقلانی و اخلاقی است. دستاورد بالا رفتن سرانه مطالعه شکل‌گیری اجتماعی معرفتی است
که افراد می‌خواهند این تجربه‌ها را با یکدیگر به اشتراک بگذارند و این خود زندگی اجتماعی امروزه را جذاب‌تر و سهل‌تر می‌کند.

مدیر سایت مطالعه شریف هستم امیدوارم از خواندن این مقاله لذت برده باشید.

About مطالعه شریف

مطالعه شریف بزرگ‌ترین سایت آموزش آنلاین در حوزه‌های مدیریت فردی، مهارت‌های فوق ضروری تندخوانی، تقویت حافظه، آموزش زبان انگلیسی، روش مطالعه، تمرکز… از سال ۱۳۹۰ فعالیت می‌کند و افتخار همکاری با مجموعه ارزشمند جهاد دانشگاهی صنعتی شریف، دانشگاه صنعتی شریف، نهاد کتابخانه‌های کل کشور، شهرداری تهران و صدها مجموعه دانشگاهی را در رزومه خو د دارد.

Related Posts

One thought on “چرا باید کتاب بخوانیم؟

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *