انگیزه چیست؟ چطور می‌توان آن را حفظ کرد؟

تعریف انگیزه

همه ما برای کارهایی که در طول روز انجام می‌دهیم، دلایل خاصی داریم؛ انگیزه یکی از همین دلایل است. انگیزه چیزی است که باعث می‌شود افراد برای انجام دادن کارها تلاش کنند و به سمت اهداف خود حرکت کنند؛ برای مثال رسیدن به دانش بیشتر، یک انگیزه برای کتاب خواندن است. وجود انگیزه علاوه بر اینکه در زندگی فردی افراد و موفقیت آن‌ها موثر است، در سازمان‌ها نیز باعث می‌شود کارکنان تلاش بیشتری داشته باشند و به سوی اهداف سازمان هدایت شوند. در این مقاله به اهمیت انگیزه و راه‌های حفظ آن می‌پردازیم؛ با ما همراه باشید.

سرفصل‌های عنوان‌شده در این مقاله عبارت‌اند از:

  • تعریف انگیزه
  • انواع انگیزه
  • مزایای انگیزه درونی نسبت به انگیزه‌ بیرونی
  • راهکارهای افزایش انگیزه
  • دلایل کاهش انگیزه
  • عوامل افزایش انگیزه در کارکنان سازمان

تعریف انگیزه

انگیزه یا Motivation رفتار افراد را شکل می‌دهد و دلیلی است که باعث می‌شود فرد در راستای رسیدن به اهداف خود تلاش کند. برای مثال زمانی که یک دانشجو وقت زیادی را صرف درس خواندن می‌کند یعنی برای تحصیل در رشته خود انگیزه زیادی دارد. 

انواع انگیزه

اگر در زندگی خود اهداف بزرگی داشته باشید، می‌دانید که «خواستن» به تنهایی برای رسیدن به آن‌ها تنها کافی نیست و باید تلاش و پافشاری زیادی داشته باشید. نیروی انگیزه با دو نوع درونی و بیرونی هدایت‌کننده شما به سوی اهداف است. 

انگیزه‌های درونی باعث پایبندی بیشتر به اهداف می‌شود.

۱- انگیزه درونی

انگیزه درونی فرآیندی است که باعث می‌شود فرد بدون احساس ترس از تنبیه و تشویق، کاری را انجام دهد. در حقیقت انگیزه درونی همان علایق ذاتی شما است؛ هیچ فردی برای انجام دادن علایق ذاتی خود نیاز به تنبیه و تشویق از سوی افراد دیگر را ندارد. بیشتر کارهایی مانند آشپزی و کارهای هنری که افراد در اوقات فراغت خود انجام می‌دهند، از انگیزه درونی آن‌ها سرچشمه می‌گیرد. 

۲- انگیزه بیرونی

به انگیزه‌ای که باعث می‌شود کاری را به علت ترس از تنبیه یا اشتیاق برای مورد تحسین قرار گرفتن انجام دهید، انگیزه‌ بیرونی می‌گویند. اگر کارها و رفتارهای روزانه خود را بررسی کنید متوجه می‌شوید که بیشتر آن‌ها را به علت انگیزه‌های بیرونی انجام می‌دهید. برای مثال اگر فردی تمام خستگی‌ها را تحمل می‌کند و هر روز سرکار می‌رود، به دست آوردن پول برای او یک انگیزه بیرونی است.

انگیزه‌های بیرونی باعث بسیاری از رفتارهای روزانه افراد می‌شوند و تعیین‌کننده رفتارهای متفاوت آن‌ها در موقعیت‌های مختلف هستند؛ برای مثال شما به علت ترس از تنبیه شدن به موقع سرکار حاضر می‌شوید. انگیزه بیرونی تنها برای موقعیت شغلی خاص نیست؛ بلکه شما در هر موقعیتی مانند خانه‌داری می‌توانید انگیزه‌های بیرونی داشته باشید.

داشتن انگیزه برای رسیدن به هدف

مزایای انگیزه درونی نسبت به انگیزه‌ بیرونی

انگیزه‌های درونی همیشه قدرتمندتر از انگیزه‌های بیرونی هستند. بزرگترین مشکل انگیزه‌های بیرونی ناپایداری آن‌ها است. برای مثال شما به امید اینکه در شغل خود ترفیع بگیرید در هفته حدود ۱۰۰ ساعت کار می‌کنید، اما حس خوبی که از این کار به دست می‌آورید زیاد پایدار نیست و در هر مرحله برای انجام دادن کارهای بزرگ‌تر به انگیزه‌های بزرگتری نیز نیاز دارید.

طبق مطالبی که بیان شد تلاش کردن به امید انگیزه‌های بیرونی پایدار نیست، زیرا زمانی که حس تنبیه یا پاداش نباشد شوق انجام دادن آن کارها از بین می‌رود؛ اما زمانی که برای انجام کاری انگیزه‌های درونی دارید هنگام انجام دادن آن کارها احساس لذت و رضایت بیشتری دارید. انگیزه‌های درونی علاوه بر احساس رضایت و لذت، مزایای دیگری نیز دارند که عبارت‌اند از:

۱- عملکرد شغلی بهتر

طبق تحقیقات انگیزه‌های درونی به دلیل پایداری بیشتر آن‌ها نسبت به انگیزه‌های بیرونی ابزار بهتری برای بهبود عملکرد شغلی افراد هستند. زمانی که ما برای انجام کاری انگیزه درونی داریم، با شور و شوق بیشتری به انجام آن می‌پردازیم و هیچ‌گاه از انجام آن خسته نمی‌شویم.

اگر دانش‌آموزان و دانشجویان انگیزه‌های درونی داشته باشند از یادگیری لذت بیشتری می‌برند و برای رسیدن به موفقیت تلاش خود را بیشتر می‌کنند.

۲- علم‌آموزی

انگیزه‌های درونی تاثیر زیادی بر کسب علم و دانش دارند. طبق تحقیقات زیاد شدن بیش از اندازه انگیزه‌های بیرونی مانند تعریف و تحسین زیاد از دانش‌آموزان باعث می‌شود عملکرد درسی آن‌ها ضعیف‌تر شود؛ همچنین در طولانی مدت نیز باعث ایجاد خطا در فرآیند آموزشی می‌شود. اگر دانش‌آموزان و دانشجویان انگیزه‌های درونی داشته باشند از یادگیری لذت بیشتری می‌برند و برای رسیدن به موفقیت تلاش خود را بیشتر می‌کنند.

۳- داشتن اهداف متعالی

یکی دیگر از مزایای انگیزه‌های درونی، ایجاد اهداف متعالی و خیرخواهانه در افراد است. افراد برای انجام فعالیت‌هایی مانند مشارکت در کارهای خیر و عام‌المنفعه به انگیزه‌های درونی نیاز دارند. تحقیقات نشان می‌دهند زمانی که افراد برای انجام کارهای خیر تلاش می‌کنند، بهره‌وری بیشتری دارند.

همچنین بخوانید: «چگونه انگیزه خود را تقویت کنم؟»

راهکارهای افزایش انگیزه 

برخی عوامل در حفظ و پرورش انگیزه‌های درونی و بیرونی نقش دارند که عبارت‌اند از:

۱- در انجام کارها خودباوری داشته باشید

به تصوری که ما از توانایی‌های خود برای انجام دادن کارها داریم، خودباوری می‌گویند. خودباوری به افزایش اعتماد به‌ نفس و افزایش انگیزه کمک زیادی می‌کند و افرادی که خودباوری دارند برای رسیدن به اهداف خود انگیزه بیشتری دارند و تلاش بیشتری می‌کنند.

۲- برای انجام فعالیت‌های خود اهداف متعالی داشته باشید

با خودتان صادق باشید و به این مسئله فکر کنید که کار خود را به چه علتی انجام می‌دهید. سعی کنید برای انجام دادن کارهای خود اهداف متعالی داشته باشید؛ مهم نیست کارهایی که انجام می‌دهید مادی هستند یا معنوی، بلکه تنها به این مسئله فکر کنید که با انجام دادن آن‌ها چه کمکی به دیگران می‌کنید و از خود چه اثری بر جهان می‌گذارید.

۳- در فعالیت‌های داوطلبانه مشارکت کنید.

با شرکت‌ کردن در فعالیت‌های داوطلبانه و عام‌المنفعه، مهارت‌های زیادی کسب می‌کنید و احساس بهتری به خودتان پیدا می‌کنید؛ در نتیجه تلاش بیشتری برای انجام این کارها خواهید داشت. انجام دادن کارهای عام‌المنفعه باعث افزایش انگیزه‌های درونی افراد می‌شود.

۴- تنبلی نکنید

اگر می‌خواهید انگیزه خود را برای انجام کاری حفظ کنید، تنبلی نکنید؛ زیرا تنبلی کردن باعث می‌شود کارها عقب بیفتند و به مرور انگیزه فرد برای انجام دادن آن‌ها کاهش پیدا کند. بهتر است که با برنامه‌ریزی برای انجام کارهای خود و اجرای به موقع آن‌ها از عقب افتادن کارها جلوگیری کنید.

۵- استقلال خود را حفظ کنید

اگر در شغل خود یا فعالیت‌هایی که انجام می‌دهید، استقلال داشته باشید و بتوانید به راحتی خلاقیت خود را در انجام آن‌ها بروز دهید، انگیزه شما برای تلاش کردن بیشتر می‌شود. محدود بودن و وابستگی به افراد دیگر باعث می‌شود در انجام کارها انگیزه‌ای نداشته باشید.

۶- برای انجام کارها دلایل جدی‌ داشته باشید

اگر برای انجام کاری انگیزه درونی ندارید تلاش کنید و دلایل جدی‌تری برای انجام آن پیدا کنید. برای مثال اگر شغل خود را دوست ندارید، آن را به خاطر کسانی که دوستشان دارید انجام دهید؛ این کار انگیزه قدرتمندی در شما ایجاد می‌کند.

۷- وظایف خود را به کارهای کوچکتر تقسیم کنید

اگر کارها بزرگ و زیاد به نظر برسند، فرد را ناامید می‌کنند و انگیزه او را کاهش می‌دهند. بهتر است وظایف خود را به کارهای کوچکتر تقسیم کنید تا با انجام دادن ‌آن‌ها انگیزه بگیرید.

۸- برای خود پاداش در نظر بگیرید

در نظر گرفتن پاداش برای انجام کارها باعث می‌شود فرد انگیزه زیادی پیدا کند؛ حتی اگر این پاداش، یک چیز کوچک مثل بستنی باشد. توجه داشته باشید که قرار دادن پاداش بیش‌ از اندازه به علت ناپایدار بودن ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و فرد را برای انجام کارها بی‌انگیزه کند.

۹- عادت‌های بد خود را تغییر دهید

سعی کنید عادت‌های بدی را که باعث کاهش انگیزه در شما می‌شوند تغییر دهید و آن‌ها را با عادت‌های خوبی که باعث افزایش انگیزه می‌شوند جایگزین کنید. این کار به شما کمک می‌کند تا زودتر به اهداف خود برسید.

افزایش انگیزه در افراد

دلایل کاهش انگیزه

از دست دادن انگیزه  باعث می‌شود فرد برای انجام کارهای خود انرژی لازم و کافی نداشته باشد. زمانی که انگیزه فرد کاهش می‌یابد، میل او به انجام کارهای سرگرم‌کننده بیشتر می‌شود. این کار اوضاع را بدتر می‌کند و باعث می‌شود او از مسیر رسیدن به اهداف دور شود. برخی از عواملی که باعث کاهش انگیزه در افراد می‌شوند عبارت‌اند از:

۱- طرد شدن از اجتماع

گاهی‌ اوقات افراد انتظار دارند در قبال کارهایی که انجام می‌دهند از سوی دیگران پاداشی دریافت کنند و زمانی که این اتفاق نیفتد، احساس می‌کنند برای کسی مهم نیستند و از اجتماع طرد شده‌اند. این کار باعث می‌شود انگیزه‌ آن‌ها برای انجام کارهای گروهی کمتر شود، روی خود کنترل نداشته باشند و به جای تلاش کردن در راستای رسیدن به اهداف خود، به سمت رفتارهای پرخطری مانند مصرف مشروبات الکلی و دخانیات بروند. 

۲- نادیده گرفتن نیازهای جسمی

توجه نکردن به نیازهای جسمی مانند به اندازه کافی استراحت نکردن یا خوب غذا نخوردن، باعث کسل شدن افراد و کاهش انگیزه در آن‌ها می‌شود؛ بنابراین مراقب بی‌نظمی‌ها باشید تا انگیزه خود را از دست ندهید.

۳- ارتباط برقرار کردن با افراد منفی

افراد منفی به صورت خودآگاه و ناخود‌آگاه روی شما تاثیر می‌گذارند و با گذشت زمان باعث می‌شوند که انگیزه شما برای رسیدن به اهداف کاهش پیدا کند. این افراد ممکن است به علت حسادت به شما و اینکه نمی‌خواهند شما را موفق ببینند، حرف‌هایی بزنند یا کارهایی انجام دهند که باعث بی‌انگیزگی در شما شوند.

افراد کمال‌گرا به  علت ترس از شکست، در انجام کارها خلاقیت ندارند.

۴- کمال‌گرایی

ترس از شکست از دلایل مهم بی‌انگیزگی در افراد است. بسیاری از افراد کمال‌طلب به علت اینکه از شکست خوردن می‌ترسند، نمی‌توانند خلاقیت خود را بروز دهند و تلاشی برای رسیدن به اهداف نمی‌کنند. این ترس باعث می‌شود افراد کمال‌گرا کارهای ریسک‌پذیر نیز انجام ندهند. آن‌ها ممکن است ایده‌های بسیار خوبی داشته باشند؛ اما خطر نکنند و ایده آن‌ها به جایی نرسند. این افراد باید سعی کنند فعالیت‌های همراه با ریسک را انجام دهند، زیرا با این کار اعتمادبه‌نفس و انگیزه خود را بالا می‌برند. 

۵- داشتن اهداف غیرواقع‌بینانه

اگر برای خود اهدافی در نظر بگیرید که امکان رسیدن به آن‌ها وجود نداشته باشد، پس از مدتی احساس شکست و افسردگی می‌کنید. اهداف غیر واقع‌ بینانه به مرور زمان شما را خسته می‌کنند و باعث می‌شوند دیگر انگیزه‌ای برای انجام کارها نداشته باشید. بهتر است برای خود اهدافی را در نظر بگیرید که منطقی و قابل دست‌یابی باشند.

داشتن اهداف غیر واقع‌ بینانه

عوامل افزایش انگیزه در کارکنان سازمان

کاهش انگیزه کارکنان یک سازمان از مهم‌ترین مشکلات سازمان است که باعث کاهش بهره‌وری می‌شود. مدیران سازمان‌ها باید از انجام دادن کارهایی که انگیزه کارکنان را کاهش می‌دهند خودداری کنند و به فکر راه‌هایی برای افزایش انگیزه آن‌ها باشند؛ برخی از این کارها عبارت‌اند از:

۱- مکان مناسب برای کار

اگر برای کارکنان محیط خوب و سالم برای کار کردن ایجاد کنید، احساس آرامش آن‌ها در محیط کار و انگیزه آن‌ها را افزایش می‌دهید. برای مثال کارهایی مانند ایجاد کردن فضای استراحت، قرار دادن گل و گیاه و… می‌تواند باعث افزایش انگیزه در کارکنان شود. 

۲- ایجاد کردن فرصت برای پیشرفت

افراد هر سازمانی در پیشرفت آن سازمان نقش اساسی دارند. بهتر است برای کارکنان خود فرصت‌هایی برای آموزش بیشتر ایجاد کنید تا با یادگیری مهارت‌های بیشتر پیشرفت کنند؛ زیرا پیشرفت کارکنان علاوه بر اینکه باعث پیشرفت سازمان می‌شود، انگیزه آن‌ها را نیز افزایش می‌دهد. 

۳- در نظر گرفتن پاداش

زمانی که برای کارکنان خود حقوق در نظر می‌گیرید، توجه داشته باشید که حقوق آن‌ها با افراد شرکت‌های دیگر و در همان موقعیت شغلی تقریبا برابر باشد. همچنین هر چند وقت یک بار به ازای کارهای مفیدی که برای سازمان انجام می‌دهند،‌ برای آن‌ها پاداش در نظر بگیرید؛ زیرا این کار باعث می‌شود انگیزه آن‌ها برای کار کردن افزایش یابد. 

۴- مجازات نکردن زیاد

همه افراد اشتباه می‌کنند؛ مهم این است که از اشتباهات خود درس بگیرند و دیگر آن‌ها را تکرار نکنند. مجازات کردن بیش‌ از اندازه کارکنان باعث می‌شود انگیزه خود را برای کار کردن از دست دهند.

۵- کاهش دادن جلسات بی‌فایده و طولانی

بسیاری از شرکت‌ها برای برگزاری جلسات برنامه منظمی ندارند. برگزاری جلسات طولانی و خسته‌کننده باعث هدر رفتن وقت کارکنان می‌شود و با عقب افتادن کارها، آن‌ها انگیزه خود را برای کار کردن از دست می‌دهند.

۶- قدردانی کردن

تعداد زیادی از کارکنان شرکت‌ها می‌گویند که از طرف مدیران خود قدردانی نمی‌شوند. تعریف و تحسین از عملکرد خوب کارکنان باعث افزایش انگیزه در آن‌ها می‌شود. قدردانی حتی با یک جمله ساده می‌تواند انگیزه و خلاقیت کارکنان را افزایش دهد. 

۷- برقراری آرامش

بازخواست کردن کارمندان برای هر کاری باعث می‌شود آن‌ها استقلال خود را از دست دهند و توانایی بروز خلاقیت نداشته باشند. اگر می‌خواهید افراد انگیزه زیادی داشته باشند و به راحتی خلاقیت خود را بروز دهند، آن‌ها را بیش‌از‌حد بازخواست نکنید، تا‌ آرامش آن‌ها حفظ شود.

۸- هدف‌گذاری صحیح

اگر اهدافی که مدیران برای کارکنان قرار می‌دهند گنگ باشد، کارکنان سردرگم می‌شوند. اگر هدف‌گذاری صحیح نباشد افراد با تلاش‌های بی‌نتیجه، انگیزه خود را برای کار از دست می‌دهند؛ پس بهتر است برای پیشرفت و افزایش انگیزه در کارکنان، مدیران در هدف‌گذاری برای کارمندان دقت زیادی داشته باشند. این هدف‌گذاری‌ها افراد سازمان را برای رسیدن به پیشرفت هدایت می‌کنند.

نتیجه‌گیری

در این مقاله به معرفی انواع انگیزه، دلایل کاهش انگیزه و راهکارهای حفظ آن پرداختیم. انگیزه یا Motivation دلیلی است که باعث می‌شود فرد مجبور شود تا کاری را انجام دهد. در حقیقت انگیزه نیرویی است که به افراد در رسیدن به اهداف کمک می‌کند. همچنین انگیزه داشتن نقش مهمی در توسعه فردی و پیشرفت سازمان‌‌ها دارد.  

همچنین بخوانید: «روش‌های ایجاد انگیزه برای درس خواندن کنکور»

به این نوشته امتیاز دهید
[تعداد: 1   میانگین: 5/5]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *