تعریف تمرکز حواس چیست؟

برای دستیابی به تمرکز حواس و بهره مندی از مزایای فراوان آن در زندگی شخصی و کاری خود باید ابتدا تعریف تمرکز حواس را بدانیم و سپس روش های تقویت آن را به کار گیریم. تمرکز حواس در واقع توانایی شخص در هدایت کردن توجه و تمرکزش با اراده خود می باشد، یعنی شخص بتواند توجه خود را کنترل کند. تعریف تمرکز حواس چیزی نیست به جز توانایی فرد در افزایش تمرکز خود بر روی یک موضوع یا فکر خاص و در عین حال خارج کردن تمام افکار غیر مرتبط و احساسات از ذهن.

تمرکز حواس همان توانایی انجام یک کار خاص در لحظه است، به جای این که از یک موضوع به موضوع دیگر پریده و توجه، وقت و انرژی خود را از بین ببریم. در حالت تمرکز، تمام توجه فرد بر روی یک فکر و ایده خاص است و چیزهای دیگر را فراموش می کند. در این لحظه، ذهن کاملا متمرکز شده و تنها یک فکر واحد مغز را اشغال می کند. تمام انرژی ذهن بر روی یک فکر جمع می شود.

توانایی فرمان دادن به ذهن و کنترل کردن تمرکز به حالت عادی در اکثر مردم وجود ندارد و نیاز به آموزش و تمرین دارد. انسان نمی تواند هر لحظه که می خواهد، به ذهنش دستور دهد که بر روی سوژه ای خاص تمرکز کند. با این حال، تمرکز کردن یکی از فعالیت های رایج انسان هاست و تقریبا هر روز برای همه افراد اتفاق می افتد، اما بیشتر حالت خودانگیز و کنترل نشده دارد.

تعریف تمرکز حواس واقعی چیست؟

آیا تا کنون به بچه ها در هنگام بازی کردن توجه کرده اید؟ آن ها حتی صدای شما را هم نمی شنوند! چنان غرق در بازی می شوند که هر چیز دیگری در دنیا را در آن لحظات فراموش می کنند.

وقتی مشغول مطالعه یک کتاب جذاب هستید، صدای فریاد مردم را نمی شنوید. حتی اگر کسی شما را صدا کند، متوجه نمی شوید. اطراف خود را به کلی فراموش می کنید و هیچ درکی از زمان ندارید. این حالت در مواقع دیگر نیز اتفاق می افتد: هنگام نوشتن نامه، تماشای فیلم، بازی شطرنج یا هنگام انجام هر کار دیگری که برایتان جذاب است. این مثال ها نشان می دهند که رسیدن به حالت توجه متمرکز امری دست یافتنی و محتمل است.

با این حال، تمرکز حواس واقعی چیز متفاوتی است. تمرکز حواس یک فرآیند آگاهانه و عمدی است که طی آن فکرتان را به صورت ارادی، در هر لحظه که بخواهید و بر روی هر موضوعی که بخواهید، به مدت مشخصی و نه فقط برای چند لحظه، متمرکز می کنید. تمرکز حواس توانایی متمرکز کردن ذهن نه فقط بر روی چیزها و موضوعات دلچسب و جذاب مورد علاقه تان، بلکه بر روی کارها و وظایف، مطالعات و چیزهای خسته کننده و غیر جذابی است که مجبور به انجامشان هستید.

[irp posts=”114155″ name=”معرفی بهترین روشهای تمرکز حواس”]

اکنون که با تعریف تمرکز حواس آشنا شدید، باید بدانید که تقویت نیروی تمرکز ذهن، مانند هر چیز دیگری نیاز به تمرین و کوشش دارد. آیا برای تقویت قدرت فیزیکی خود به باشگاه می روید؟ اگر جوابتان مثبت است، چند بار در هفته و برای چه مدتی این کار را انجام می دهید؟ آیا به یک زبان خارجی مسلط هستید؟ اگر این گونه است، چه مدت تمرین کردید تا در حد ابتدایی به آن زبان مسلط شوید؟ تقویت تمرکز حواس هم همین طور است و نیاز به آموزش و تمرین دارد. تمرین های متنوعی برای این کار وجود دارند که صرف حتی ده دقیقه در روز برای انجام آنها می تواند شما را در رسیدن به این هدف کمک کند.

توانایی متمرکز کردن ذهن یک توانایی حیاتی برای رسیدن به موفقیت در هر حیطه ای از زندگی، امور مادی و مالی، پیشرفت شخصی و امور معنوی است. این توانایی به شما کمک می کند دچار حواس پرتی نشوید و در وقت و انرژی صرفه جویی کنید. برای انجام امور روزمره زندگی، پیگیری اهداف، کسب عادات و توانایی های جدید و برای انجام مراقبه و رسیدن به آرامش درونی به تمرکز حواس نیاز دارید.

تعریف تمرکز حواسافزایش تمرکز حواس در کودکان

کودکان باید یاد بگیرند که زمان انجام کارها و یا یادگیری تمرکز داشته باشند. بعضی از کودکان هیچ مشکلی در ردیابی حواس و تمرکز بر آن چیزی که انجام می‌دهند ندارند اما برخی دیگر قادر به تمرکز بر حواس خود نبوده لذا نیاز به کمک دارند. اگر کودکتان با تمرکز حواس مشکل دارد راهبردهای زیر را می‌توانید امتحان کنید:

  • انجام بازی‌های تمرکزی و تمرین برای ایجاد توجه: ازآنجایی‌که کودکان با بازی بیشتر می‌آموزند بنابراین سعی کنید فعالیت‌ها را در غالب بازی به بچه‌ها محول کنید تا برایشان سرگرم‌کننده باشد. فرزندتان را از بازی با گجت­ها، تبلت­ها و کامپیوتر دور نگه‌دارید و به‌جای آن تشویقشان کنید تا با اسباب‌بازی‌های معمولی‌شان بازی کنند. مطالعات نشان داده است بازی با گجت­ها به‌مرور سبب کاهش میزان توجه و قدرت حافظه  در کودک خواهد شد. جهت افزایش تمرکز حواس در کودکان می‌توانید از بازی‌های فکری مثل پازل، جدول کلمات، بازی‌های کارت حافظه کمک بگیرید.  به عبارتی ترتیب گذاری و توالی در حل جدول بر اساس حروف الفبا به کودکان کمک می‌کند تا مشکل تمرکز حواس خود را برطرف سازند. مجسمه‌سازی یکی دیگر از بازی‌هایی است که در افزایش تمرکز حواس کودکان می‌تواند مؤثر باشد.

بازی صندلی از دیگر بازی‌هایی است که برای افزایش تمرکز حواس در کودکان بسیار مناسب خواهد بود. این چالش به کودک می‌آموزد که بین ذهن و بدن ارتباط برقرار کرده و از این طریق تمرکز حواس را بهبود بخشد.

 

  • یک محیط بدون حواس‌پرتی را آماده کنید: بعضی از کودکان در محیط آرام متمرکزتر هستند و برخی دیگر در محیط‌های شلوغ ، فهمیدن اینکه کودک شما چه محیطی را ترجیح می‌دهد اولین گام برای افزایش میزان تمرکز در اوست. استفاده از موسیقی و نورپردازی ملایم می‌تواند در تنظیم خلق‌وخوی کودک مؤثر باشد. بهتر است وسایلی مثل تلویزیون و تلفن همراه را دور از دید کودک قرار دهید تا سبب حواس‌پرتی وی نشود. در دسترس قرار دادن وسایل موردنیاز مثل قلم و کاغذ، کتاب‌های راهنما و غیره در افزایش تمرکز حواس در کودکان مؤثر خواهد بود.

  • تقسیم وظایف بزرگ‌تر به وظایف کوچک‌تر: همیشه انجام کارها در یک‌زمان برای کودک دشوار خواهد بود. تلاش کنید تا وظایف را به چند قسمت تقسیم کنید تا کودک برای تکمیل یک کار کوچک احساس تکلیف کند، این کار از خستگی او می­کاهد و سبب می‌شود که او همچنان ادامه دهد. به‌طور مثال به‌جای تمیز کردن کل قفسه کتاب از او بخواهید که امروز فقط طبقه پایین کتابخانه را تمیز کند، بی‌شک این کار را در آن روز انجام داده و شاید ترغیب شود که باقی طبقات را نیز تمیز کند!

  • درک روش‌های یادگیری کودک: روش‌های یادگیری در کودکان متفاوت است برخی از کودکان با دیدن به‌راحتی می‌توانند اطلاعات را پردازش کنند، برخی دیگر وقتی چیزی را می‌شنوند و عده‌ای نیز با لمس کردن می‌توانند یاد بگیرند. بنابراین اگر در پی افزایش تمرکز حواس در کودکان هستید مهم است که بدانید روش یادگیری کودکتان چگونه است.

  • کودک را برای کار بعدی آماده کنید: هنگامی‌که کودک شما مشغول است کاری که باید انجام دهد را به او یادآوری کنید. حال چند دقیقه به او فرصت دهید تا متوقف شود و فعالیت جدید را شروع کند. این کار به‌خصوص زمانی که کودک در حال انجام کاری است که از آن لذت می‌برد بسیار کمک‌کننده خواهد بود.

افزایش تمرکز حواس در جدول

حل مسائل دشوار، ، تجسم سازی مفاهیم و انجام بازی‌های تمرکز حواس ازجمله روش‌هایی هستند که برای افزایش تمرکز و تقویت مغز می‌توانند مورداستفاده قرار گیرند. یکی از بهترین بازی‌ها برای تقویت حافظه و افزایش تمرکز، حل کردن جدول است. ازآنجایی‌که بازی‌های فکری قدرت تفکر، برنامه‌ریزی و استفاده از حافظه را در فرد افزایش می‌دهند لذا می‌توانند در افزایش تمرکز حواس نیز مؤثر باشند. برای کامل کردن جدول باید بروی کلمات، اعداد و مکان قرارگیری آن‌ها تمرکز داشته که نتیجه‌ی آن افزایش تمرکز حواس در جدول خواهد بود. تحقیقات نشان داده است که حل کردن جدول به‌طور مرتب، می‌تواند مانع از بروز آلزایمر  و بیماری‌های روحی و روانی در فرد شود چراکه افزایش تمرکز حواس در جدول خود ورزشی برای ماهیچه‌های مغز بوده و می‌تواند در تقویت آن مؤثر باشد.

افزایش تمرکز حواس در جدولتمرکز حواس ندارم چه باید کرد؟

آیا تا به‌ حال برایتان پیش آمده که تولد یک شخص مهم در زندگی‌تان را فراموش کنید؟  یا برای به‌موقع تحویل دادن پروژه‌های کاری پریشان شوید؟ همه ما روزانه درگیر فراموش نکردن تاریخ‌ها و وظایف مهم در زندگی‌مان هستیم، درصورتی‌که با انجام تمرین‌های تمرکز حواس می‌توانیم آن را بهبود بخشیم. تمرکز حواس و  تمرین آن به ما کمک می‌کند تا زندگی ساده‌تر و کارآمدتری را تجربه کنیم. اگر شما نیز به دنبال پاسخی برای پرسش “تمرکز حواس ندارم چه باید کرد؟” هستید، پیشنهاد می‌کنیم تکنیک‌های زیر را برای افزایش تمرکز حواس خود در پیش گیرید:

  • حل کردن پازل: بازی‌های مثل پازل مسیرهای جدیدی را در مغز شما ایجاد می‌کنند و آن را در خود نگه می‌دارند. انجام پازل‌های پیچیده‌تر در گوشی‌های هوشمند نیز در بهبود تمرکز حواس مؤثر خواهند بود. جدول کلمات متقاطع و سودوکو از دیگر بازی‌هایی هستند که در افزایش تمرکز حواس مؤثر خواهند بود.

  • مطالعه بیش‌تر: به عبارت ساده‌تر خواندن ذهن را تحریک می‌کند. با مطالعه منظم در طول روز احتمال انزال حافظه در سنین بالاتر کاهش می‌یابد.

  • حل کردن ذهنی مسائل ریاضی: حل کردن مسائل ریاضی با ماشین‌حساب، تلفن همراه یا کامپیوتر وسوسه‌برانگیز است اما حل مسائل ریاضی در ذهن سبب افزایش تمرکز حواس می‌شود.

  • دنبال کردن یک برنامه مشخص: پاسخ دیگری که به سؤال “تمرکز حواس ندارم چه باید کرد؟” می‌توان داد این است که یک برنامه منظم برای انجام کارهای روزانه خود تنظیم کنید. زمانی که برنامه‌ای برای پیگیری کارهای روزانه خود ندارید ذهن شما تلاش می‌کند تا بین وظایف تعادل برقرار کند، در این صورت تمرکز خود را از دست می‌دهید زیرا تلاش می‌کنید تمام چیزهایی که برای انجام کارها لازم دارید را به خاطر بسپارید که خود موجب فراموشی خواهد شد. داشتن یک برنامه منظم می‌تواند این کشمکش شما با ذهنتان را از بین ببرد. به‌جای ذخیره لیست کاری در مغز سعی کنید تا آن‌ها را روی کاغذ بنویسید و فضای مغزتان را جهت تمرکز بروی کارها آزاد نگه‌دارید. بهتر است برنامه کاری روزانه خود را در ابتدای روز بنویسید.

تست تمرکز حواس

تست تمرکز حواس آزمونی است که به فرد اجازه می‌دهد تا توانایی ذهنی خود را با توجه به زمانی که در اختیار دارد اندازه‌گیری کند. این آزمون جهت ارزیابی شما بر اینکه چطور می‌توانید روی یک کار تکراری و معمولی اما مهم تمرکز کنید، متمرکز می‌شود.

تست تمرکز حواس چالشی است که از طریق آن می‌توانید دریابید که در صورت وجود عوامل پرت‌کننده حواس در اطراف شما باز هم می‌توانید روی یک کار تمرکز کنید یا خیر. در آزمون‌های تمرکز حواس جهت تکمیل کار لازم است یکسری کارهای تکراری را پشت‌هم انجام دهید. بعضی از آزمون‌های تمرکز حواس به زمان واکنش، سطح هوشیاری، توانایی تجسم تغییرات اشکال و توجه شما به جزئیات وابسته است. بکار گرفته شدن در برخی مشاغل مستلزم این است تا ثابت کنید که آیا همواره می‌توانید روی کار خود تمرکز داشته باشید یا خیر.  تست تمرکز حواس در حرفه‌های مختلف مثل خلبانی، رانندگی قطار، کارگران راه‌آهن و غیره از اهمیت بالایی برخوردار است چراکه اشتباه کردن در این مشاغل عواقب جبران‌ناپذیری را به همراه خواهد داشت. دو نمونه از اصلی‌ترین آزمون‌های تمرکز حواس تست تمرکز حواس گروه بوردون(Bourdon) و تست تمرکز حواس SCAAT است.

تست تمرکز حواسدرمان بیماری عدم تمرکز در کودکان

یکی از شایع‌ترین اختلالات رفتاری بین دانش آموزان و کودکان اختلال در توجه است. پدیده کم‌توجهی وضعیتی را در کودکان توصیف می‌کند که بدون دلیل خاصی در انجام کارها بی‌توجه بوده و زود عصبانی می‌شوند این کودکان اغلب بیش از سن عقلی‌شان فعالیت داشته و به عبارتی بیش‌فعال هستند. اگرچه بیماری عدم توجه در کودکان با بیش‌فعالی همراه است اما می‌تواند بدون وجود این رفتار نابهنجار نیز تشخیص داده شود. بااین‌وجود توجه داشته باشید که کم‌حواس بودن و یا عدم تمرکز در کودک به معنای بیش‌فعالی نخواهد بود.

نداشتن تمرکز کافی، کم‌حواس بودن و یا شیطنت حین درس خواندن دلایلی برای بیش‌فعالی کودک نبوده بلکه ممکن است عوامل دیگری وجود داشته باشد که ریشه این مشکل کودک است. مشکلات جسمانی نظیر تیروئید یا کم‌خونی ازجمله عواملی هستند که بروی تمرکز کودک تأثیرگذارند. گاهی اوقات دلیل عدم تمرکز کودک به محیط زندگی وی برمی‌گردد، تنش و درگیری در خانواده می‌تواند عاملی برای کم‌حواس شدن کودک باشد. یکی دیگر از عواملی که می‌تواند دلیلی برای بیماری عدم تمرکز در کودکان باشد نظارت بیش‌ازحد والدین است. در این نوع خانواده­ها به این دلیل که نظارت والدین بر کودک بسیار بالا و غیرواقع‌بینانه است و کودک توانایی برآورده کردن این انتظارات را ندارد لذا مضطرب می‌شود و این اضطراب با پرت شدن حواس و عدم تمرکز همراه خواهد بود. بنابراین بی‌دلیل فرزندتان را به بیش‌فعالی متهم نکنید. کودک بیش‌فعال علاوه بر توجه نکردن به محیط اطراف، گیج، خشمگین و پرخاشگر است و نمی‌تواند کاری را تمام و کمال انجام دهد. در ادامه روش­هایی را جهت درمان بیماری عدم تمرکز در کودکان شرح خواهیم داد:

  • تغذیه سالم و سبز: ارتباط مستقیمی بین تغذیه سالم و تمرکز در کودک وجود دارد و غذاهای مختلفی وجود دارد که باعث افزایش تمرکز در کودکان خواهند شد. خوردن غذاهای بی‌ارزش و غنی از شکر کودک را تنبل می‌کند درحالی‌که غذاهای حاوی پروتئین مثل بادام، تخم‌مرغ و گوشت سطح آگاهی و تمرکز ذهنی را افزایش می‌دهند. تحقیقات نشان داده است که میوه‌ها و سبزی‌ها آنتی‌اکسیدان را وارد بدن می‌کنند که به نوبه خود سبب افزایش قدرت مغز می‌شوند

  • چرت زدن و استراحت کردن: اکثر کودکان بعد از یک استراحت خوب شبانه به بهترین شکل می‌توانند بر کارهای خود تمرکز کنند بنابراین چرت زدن بیست دقیقه‌ای بعد از مدرسه می‌تواند در افزایش تمرکز کودک تأثیرگذار باشد.

گرسنگی خود می‌تواند عاملی برای عدم تمرکز در کودکان باشد بنابراین قبل از زمان شروع مطالعه مطمئن شوید که کودکتان گرسنه نیست.

 

  • پاداش بدهید: یکی از روش‌های درمان بیماری عدم تمرکز در کودکان پاداش دادن است. پاداش‌ها لزوماً نباید چیزهایی مثل شکلات یا اسباب‌بازی باشند. تشکر کردن نوعی پاداش برای کودک محسوب می‌شود.

  • اجازه دهید کودک زمان‌هایی را حواس‌پرتی کند: بچه‌ها به‌طور طبیعی پرانرژی هستند. زمانی که برای انجام کاری در محدودیت زمانی هستند اجازه دهید تا انرژی خود را تخلیه کنند با این کار به آن‌ها کمک می‌کنید تا کار بعدی را با تمرکز بیشتری انجام دهند.

  • استفاده مؤثر از انرژی: وظایف را با توجه به زمان و انرژی کودک خود برنامه‌ریزی کنید برخی از کودکان صبح‌ها انرژی بیشتری دارند درحالی‌که برخی دیگر شب‌ها از انرژی بالایی برخوردارند. درس خواندن یا انجام وظایف در این زمان‌ها به کودک کمک می‌کند تا با تمرکز بیشتری کار خود را انجام دهد. همیشه فعالیت‌های سخت را در زمان‌هایی از روز که سطح انرژی کودک بیش‌تر است به او بسپارید و فعالیت‌های سبک‌تر را در زمان کاهش سطح انرژی به وی واگذار کنید. این به افزایش تمرکز حواس کودک کمک خواهد کرد.

  • نفس عمیق و تصورات مثبت: ترکیبی از تکنیک‌های آرامش‌بخش ساده مانند نفس عمیق با تصاویر بصری مثبت به مغز کمک می‌کند تا مهارت‌های جدید را ساده‌تر یاد بگیرد. به‌عنوان‌مثال می‌توانید از کودک بخواهید چشم‌هایش را ببندد و تصور کند که در حال توجه کردن به کلاس است.

درمان عدم تمرکز در طب سنتی

درمان عدم تمرکز در طب سنتیفعالیت زیاد در کودکان نشانه سلامت و لازمه رشد آن‌ها است بنابراین با کوچک‌ترین شیطنت و بازیگوشی در کودک ، برچسب بیش‌فعالی به او نچسبانید. اگر کودکتان می‌تواند درس را یاد بگیرد اما توانایی تمرکز بر آن ندارد پس بیش‌فعال نیست. کودکان بیش‌فعال اغلب بی‌قرارند و  قادر نیستند بروی یک موضوع تمرکز داشته باشند لذا قدرت یادگیری در آن‌ها ضعیف است.

در بخش پیشین در مورد روش‌های درمان بیماری عدم تمرکز در کودکان صحبت شد و در این بخش دستورالعمل‌های درمان عدم تمرکز در طب سنتی ارائه خواهد شد:

  1. ترکیب عسل و گردو: یکی از بهترین روش‌های درمان عدم تمرکز در طب سنتی ترکیب عسل و گردو است.
  2. جینسینگ: این ریشه اعجاب‌انگیز قادر است تا سلول‌های مغز را برای تمرکز بیش‌تر تحریک سازد و برای درمان حالات روحی و کاهش استرس نیز مؤثر خواهد بود. این داروی طبیعی در طب سنتی برای درمان آلزایمر مورداستفاده قرار می‌گیرد.
  3. نعنا فلفلی: مطالعات نشان داده است که بو کردن این گیاه خوش عطر بر توانایی مغز و عملکردهای آن تأثیر مثبت داشته و می‌تواند به‌عنوان یک روش درمانی مؤثر معرفی شود.
  4. رزماری: رزماری با رایحه‌ی خوشی که دارد بر کاهش استرس و بهتر شدن خلق‌وخو تأثیر گذاشته و می‌تواند برای درمان عدم تمرکز در طب سنتی مورداستفاده قرار گیرد. همچنین ثابت‌شده که این گیاه قدرت حافظه و تمرکز را در فرد افزایش می‌دهد.
  5. بادام: در طب سنتی به افراد بی‌حوصله یا کسانی که تمرکز ضعیفی دارند توصیه می‌شود که روزی ۳ عدد بادام بخورند. بادام از سردی مغز جلوگیری می‌کند و عملکرد مغز را بهبود می‌بخشد.

عدم تمرکز و افسردگی

متأسفانه افسردگی با انواع مختلف نقص شناختی همراه است که یکی از آن‌ها عدم تمرکز است. درواقع کاهش توانایی تمرکز یک نشانه رسمی برای تشخیص افسردگی معرفی‌شده است. همراه با سایر اختلالات شناختی مرتبط با افسردگی مثل اختلالات حافظه و سرعت پردازش مغز، می­توان نتیجه گرفته که عدم تمرکز و افسردگی می‌توانند یادگیری و حفظ اطلاعات را دشوار سازند. به‌طور خاص مشخص نیست که چه چیزی مشکلات تمرکز حواس را در افسردگی ایجاد می‌کند. با انقباض سلول خاکستری مغز که معمولاً در افراد مبتلا به افسردگی وجود دارد، عدم تمرکز حواس ممکن است رخ دهد. خستگی علامت دیگری از افسردگی است که می‌تواند نقش مهمی در کاهش تمرکز حواس داشته باشد. شایان‌ذکر است که برخی داروهای ضدافسردگی که برای درمان افسردگی مصرف می‌شوند ممکن است با عوارض جانبی مانند مشکلات عدم تمرکز حواس همراه باشند. اگر این مشکلات بعد از مصرف دارو مشاهده شد ممکن است پزشک تصمیم بگیرد که دوز یا نوع دارو را تغییر دهد.

مانند هر مهارت دیگری قدرت تمرکز نیز می‌تواند با تمرین و تکرار بهبود یابد. انجام بازی­های تمرکزی مثل پازل، تقسیم کارهای بزرگ به کارهای کوچک، نفس کشیدن و تصویرسازی مثبت ازجمله روش‌هایی هستند که می‌توانند برای افزایش تمرکز حواس در کودکان مورداستفاده قرار گیرند.

۲ پاسخ به “تعریف تمرکز حواس چیست؟”

  1. شریفی گفت:

    بسیار تشکر از نوشته هاتون

  2. Delara گفت:

    خیلی عالی بود من واقعا ازتون ممنونم خیلی کمک بزرگی بود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *