تکنیک ها و روشهای تندخوانی
تندخوانی, تندخوانی و مهارت مطالعه

تکنیک‌های تندخوانی (کاربردی ) + pdf

[تعداد: 6    میانگین: 4.7/5]

سرعت حرکت چشم بر روی متن می‌تواند مشخص کند چه کسی کند خوان و چه کسی تندخوان است. تونی بوزان معتقد است که سرعت ۴۰۰ کلمه در دقیقه کند خوان و سرعت بیشتر از ۴۰۰ کلمه تندخوان است.

با انجام پژوهش‌هایی در کشور ما نتیجه گرفته‌اند که متأسفانه اکثریت افراد کند خوان هستند و شاید سرعت آن‌ها به حدود ۱۵۰ کلمه در دقیقه برسد و در مقایسه با کشورهای پیشرفته بسیار عدد و سرعت‌پایینی را دارا هستیم.

متدها و تکنیک‌های تندخوانی زیادی وجود دارند که موجب افزایش سرعت مطالعه می‌شوند. مشکل کند خوانی با اینکه بسیار رایج است اما علاج‌ پذیر است و با انجام تمرین‌های مستمر می‌توان آن را برطرف کرد و از یک فرد کند خوان به یک مشتاق تندخوان تبدیل شد.

در این مقاله پس از تعریف تندخوانی به معرفی تکنیک‌های تندخوانی می‌پردازیم. آنچه خواهید خواند در سر تیترهای زیر به شما ارائه می‌شود:

  • تندخوانی چیست؟ تندخوان کیست؟
  • مزایای تندخوانی
  • محاسبه میانگین سرعت مطالعه
  • تکنیک‌های تندخوانی

تندخوانی چیست؟ تندخوان کیست؟

تندخوانی مجموعه راهکارهای عملی و فنونی است که سرعت مطالعه را به شکلی چشمگیر افزایش می‌دهد و امکان یادگیری صفحات پرشماری را درزمانی کوتاه فراهم می‌سازد. باید توجه داشت که تندخوانی با سرسری خواندن کاملاً متفاوت است.

در تندخوانی باید تک‌تک کلمات را با چشم بخوانید، معنای آن را درک کرده و در مجموع جمله منظور نویسنده را متوجه شوید. تصور عموم بر این است که هرچه آهسته‌تر و کندتر مطالعه شود، اندوخته ذهنی افزایش خواهد یافت، حال‌آنکه بر پایه دیدگاه پژوهشگران خلاف این امر صادق است. به باور آنان درحالی‌که میزان اندوخته ذهنی مطالعه کننده معمولی تنها ۳۵٪ است، این حالت برای تندخوان حداقل ۵۳٪ خواهد بود.

مزایای تندخوانی

  1. صرفه‌جویی در وقت: مهم‌ترین واصلی‌ترین مزیت تندخوانی، صرفه‌جویی در زمان مطالعه و جلوگیری از اتلاف وقت است؛ زیرا تندخوانی، سرعت مطالعه را بین پنج‌تا شش برابر بالا می‌برد.
  2. جلوگیری از حواس‌پرتی یا عدم تمرکز: یکی دیگر از مزایای تندخوانی، جلوگیری از حواس‌پرتی است؛ زیرا زمانی که شما به‌صورت کند و غیر صحیح مطالعه می‌کنید دچار عدم تمرکز در مطالعه می‌شوید. تصور کنید که به‌کندی در حال مطالعه هستید. در این شرایط، راحت‌تر می‌توانید خوراکی خورده، تلویزیون نگاه کرده یا به صحبت‌های اطرافیانتان گوش کنید. درحالی‌که شخصی که با سرعت‌بالا در حال مطالعه است، مجبور است که برای بالا بردن دقت خود، بیشترتمرکز کند. پس تندخوانی، چاره‌ای است برای افرادی که می‌گویند: هنگام مطالعه تمرکز ندارم.
  3. افزایش انگیزه و علاقه نسبت به مطالعه: حتماً برای شما هم پیش‌آمده است که مطلبی را باعلاقه شروع به مطالعه می‌کنید، اما کمی بعد از مطالعه آن خسته می‌شوید و کتاب را کنار می‌گذارید. یکی از عوامل این خستگی، کند خوانی و سرعت‌پایین مطالعه است.
  4. جلوگیری از خستگی: اگر شما جزو آن دسته از افرادی باشید که در مطالعه به‌کندی پیش می‌روید و سرعت بالایی در مطالعه ندارید، ممکن است که دچار خستگی روحی یا جسمی شوید. در خستگی جسمی به علت کند خوانی، کم‌کم شروع به لم دادن می‌کنید، خمیازه می‌کشید، خود را کش‌وقوس می‌دهید و درنهایت دراز می‌کشید. در آخر هم شاید خوابتان ببرد؛ زیرا ازنظر جسمی خسته می‌شوید. همچنین، علت دیگر خواب‌آلودگی هنگام مطالعه، خستگی چشم است که از معایب کند خوانی است. عدم درک مطلب نیز موجب خستگی ذهنی فرد می‌شود.
این مقاله را نیز از دست ندهید:  نقشه ذهنی و کاربردهای آن

محاسبه میانگین سرعت مطالعه

شاید اولین و مهم‌ترین سؤالاتی که راجع به تندخوانی در ذهن هرکدام از ما شکل می‌گیرد این است که به چه سرعتی از مطالعه تندخوانی گفته می‌شود؟ ملاک اندازه‌گیری سرعت در مطالعه چیست؟ چگونه متوجه شویم تندخوان هستیم یا کند خوان؟ آیا تندخوانی مسئله‌ای نسبی است یا مطلق؟

اکثر مواقع خیلی کم به موضوع ملاک اندازه‌گیری در تندخوانی پرداخته می‌شود. آنچه بیشتر موردتوجه است روش‌ها و نتایج تندخوانی است. هرچند تندخوانی بر اساس ویژگی‌های هر شخص یک امر نسبی است اما می‌توان فرمولی ارائه داد که به‌صورت تقریبی سرعت مطالعه را تشخیص داد. البته امروزه نرم‌افزارهایی نیز جهت اندازه‌گیری سرعت مطالعه طراحی‌شده‌اند که دقت بالاتری نسبت به فرمول‌های دستی دارند.

محاسبه سرعت مطالعه یا تندخوانی

جهت محاسبه میانگین سرعت مطالعه باید از یک کتاب در سطح متوسط استفاده کنید. دقت کنید که کتاب فاقد عکس و نقاشی و عوامل پرتی حواس باشد. سپس برای به دست آوردن تعداد کلمات باید پنج‌خط کاملاً پر را در نظر گرفته و تمام کلمات حتی کوچک‌ترین آن‌ها همچون “و، تا، از، که ” را مورد شمارش قرار داده و سپس تقسیم‌بر پنج کنید تا تعداد کلمات در یک خط به دست آید. برای شمارش تعداد خطوط باید خط‌های نیمه را به‌طور تقریبی حساب کنید مثلاً ۴ خط نصفه را دو خط کامل در نظر بگیرید.

با استفاده از یک‌زمان سنج دقیق (ساعت اتاق، گوشی همراه و …) مدت‌زمانی که صرف مطالعه می‌کنید (یک دقیقه کامل) را اندازه گرفته و تعداد خطوط و کلماتی که مطالعه کرده‌اید را محاسبه کنید. پس از محاسبه سرعت مطالعه خود نوبت به این می‌رسد که تشخیص دهید در کدام گروه قرار دارید:

  • اگر سرعت مطالعه شما کمتر از ۱۰۰ کلمه در دقیقه است، بسیار کند خوان هستید.
  • اگر سرعت مطالعه شما بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ کلمه در دقیقه است در سـرعت مطالعه کند و ضعیف هستید.
  • اگر سرعت مطالعه شما بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ کلمه در دقیقه است سـرعت مطالعه متوسطی دارید.
  • اگر سرعت مطالعه شما بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ کلمه در دقیقه است سـرعت مطالعه خوب و مناسبی دارید.
  • اگر سرعت مطالعه شما بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ کلمه در دقیقه است شما سـرعت مطالعه خیلی خوبی دارید.
  • اگر سرعت مطالعه شما بالای ۵۰۰ کلمه در دقیقه است شما یک تندخوان عالی هستید!

اشاره به این نکته ضروری است که سرعت مطالعه در متن‌های مختلف متفاوت است؛ و هدف از این فرمول به دست آوردن یک عدد مطلق و نهایی نیست.

تکنیک‌های تندخوانی

دیدزنی:

فن دیدزنی از روش‌های تندخوانی و افزایش سرعت مطالعه است. دیدزنی نیازمند حرکت منظم و ریتم دار چشم بر صفحات است که امکان مرور مطالب را به‌صورت اجمالی و گسترده اما نه به‌صورت خیلی دقیق، بدهد. برای تمرین تندخوانی باید هدف فرد بیش‌تر آشنایی و عادت به حرکات چشم و جریان‌های فکری باشد

برای شروع به تمرین روش دیدزنی باید نخست انگشت‌نشان دست چپ را در وسط و بالای صفحه گذاشته و آن را به پایین صفحه حرکت دهید و هم‌زمان، حرکت سرانگشت را با چشم دنبال کنید. سپس با دست راست کتاب را در کمتر از یک ثانیه ورق بزنید. این تمرین باید به ترتیب در ریتم‌های یک‌ثانیه‌ای، دوثانیه‌ای، چهارثانیه‌ای، شش‌ثانیه‌ای، ده‌ثانیه‌ای، پانزده‌ثانیه‌ای، و بیست‌ثانیه‌ای انجام شود

این مقاله را نیز از دست ندهید:  بالا بردن ضریب هوشی | ضریب آی کیو

سرعت حرکت چشم:

برای مطالعه، چشم تک‌تک کلمات را می‌خواند و می‌گذرد. سرعت حرکت چشم روی متن کتاب می‌تواند سریع یا کند صورت پذیرد. در تمرینات تندخوانی، با انجام یک سری تمرین منظم و پی‌درپی، سرعت حرکت چشم افزایش می‌یابد. حرکت سریع چشم در انگلیسی به Skimming و scanning ترجمه می‌شود.

کاهش مکث‌ها و توقف چشم هنگام مطالعه سطور:

این همان تمرکزهای لحظه‌ای روی حروف و واژه‌هاست. ما هنگام خواندن هر یک از سطرهای یک متن چشمان خود را به‌صورت جهشی به سمت جلو حرکت می‌دهیم. اکنون هر چه این مکث‌ها و جهش‌ها را کاهش دهیم سرعت خواندنمان نیز افزایش می‌یابد. تعداد این توقف‌ها معمولاً در افراد کند خوان به ۷ بار در هر سطر می‌رسد اما شما می‌توانید این تعداد مکث را به ۳ بار در هر سطر کاهش دهید .جهت کاهش مکث و جهش چشم بر روی متن به نکات زیر توجه کنید:

  • هنگام مطالعه چشمان خود را در طول سطور حرکت دهید.
  • برای کاهش مکث‌ها و توقف‌ها باید زاویه دید خود را افزایش دهید. برای این منظور باید سعی کنید تصاویری را که گوشه چشمانتان است بدون این‌که به‌طور مستقیم به آن‌ها نگاه کنید، ببینید.
  • اجازه ندهید حین مطالعه دیدتان دچار سرگردانی شود.

گروه‌بندی واژه‌ها:

ما دیگر آموخته‌ایم که چگونه حروف را با یکدیگر ترکیب کرده و کلمات را خوانده و درک کنیم. اکنون باید بیاموزیم که دسته‌ای از کلمات را با یکدیگر ترکیب کرده و یک جمله را در آن‌ واحد بخوانیم. در قدم بعدی باید بیاموزیم که چگونه جملات را دسته‌بندی کرده و مفهوم کلی یک پاراگراف را استخراج‌کنیم. دسته‌بندی واژه‌ها قوه ادراک و فهم را افزایش می‌دهد. به‌طورکلی مفهوم را از یک دسته واژه آسان‌تر می‌توان استخراج کرد تا از کلمات منفرد و حتی حروف.

اولین و آخرین جمله هر پاراگراف را بخوانید، تا اطلاعات جدیدی کسب کنید. یک تکنیک این است که فقط جمله اول و آخر را بخوانید. این تکنیک مخصوصاً وقتی‌که شما اطلاعات قبلی درباره چیزی که می‌خوانید داشته باشید، برای شما مفید خواهد بود، تا با صرف وقت کم مطلب بیشتری می‌خوانید.

معمولاً در هر مطلبی بخش‌های زیادی وجود دارد که اطلاعات آن تکراری، یا توضیحات اضافه هستند یا چیزهایی است که شما آن‌ها را قبلاً می‌دانستید، سعی کنید این بخش‌ها را حذف کنید. عبور کردن از مطالب را بیاموزید و این بخش‌ها را حذف کنید.

عدم بازگشت به عقب:

اغلب افراد عادت کرده‌اند هنگام مطالعه به عقب بازگشته و واژه‌ها یا قسمت‌هایی از متن را که به‌درستی متوجه نشده‌اند بازخوانی کنند. این کار فقط از سرعت خواندن شما می‌کاهد. شما می‌توانید بامطالعه تکمیلی، قسمت‌هایی را که به‌درستی متوجه نشده‌اید درک کنید.

شاید با خودتان بگویید که این بازخوانی مجدد هم‌زمان بر است؛ اما بازگشت مکرر به عقب برای بازخوانی قسمت‌های درک نشده به‌مراتب وقت‌گیرتر از مطالعه مجدد یک مطلب به روش تندخوانی است.

مطالعه هدفمند:

برای افزایش سرعت مطالعه باید هدف خود از مطالعه هر مطلب را از پیش تعیین کنید. برای خود مشخص کنید که می‌خواهید چه نوع اطلاعاتی کسب کنید. این کار سبب می‌شود تا اطلاعات غیرضروری و حاشیه‌ای را در فرایند مطالعه حذف کنید.

صرفاً مطالعه کلمات و مفاهیم کلیدی:

ما برای نوشتن مطالب ناگزیریم پاره‌ای دستورهای نوشتاری و ساختار صحیح جملات را رعایت کنیم؛ اما هنگام خواندن لازم نیست آن نکات را رعایت کنیم. ۴۰ تا ۶۰ درصد کل یک متن از واژه‌ها و حروف غیرضروری (البته برای درک آن) تشکیل‌شده است؛ حروف ربط مانند «و» و «یا». بیاموزید تنها اسم‌ها و افعال را بخوانید. نکات و مفاهیم اصلی یک پاراگراف را یافته و آن را در ذهن بسپارید و جزئیات خارج از موضوع اصلی را حذف کنید.

این مقاله را نیز از دست ندهید:  چگونه سرعت مطالعه کردن خود را افزایش دهیم؟

عدم مطالعه با صدای بلند:

در فرایند مطالعه باید فقط چشم‌ها و مغز درگیر باشند. سرعت قوه بینایی شما بسیار بیش‌تر از سرعت تکلم شماست؛ بنابراین از تلفظ حروف و واژه‌ها حین مطالعه خودداری کنید. موضوع اصوات به همین‌جا ختم نمی‌شود. ما حین خواندن در ذهن خود نیز اصوات مرتبط با حروف و واژه‌ها را بیان می‌کنیم.

این همان ندای درون شماست زمانی که به‌اصطلاح در دلتان مطلبی را می‌خوانید؛ یعنی ما پس از دیدن یک کلمه صبر می‌کنیم تا صدای مرتبط با آن کلمه (تلفظ) در ذهنمان کامل شود؛ سپس به سراغ کلمه بعدی می‌رویم. این عادت نیز سرعت مطالعه شمارا کاهش می‌دهد. به یاد داشته باشید که حذف کامل این صداها در مغز و ذهن غیرممکن است اما می‌توان آن‌ها را به حداقل رساند.

حذف عوامل پرت‌کننده حواس از اطراف محیط مطالعه:

در محیط مطالعه خود هر عاملی را که موجب پرت شدن حواس شما می‌شود حذف کنید. حتی اگر آیینه، صدای تیک‌تاک ساعت، نور محیط مطالعه و … سعی کنید در زمان‌هایی به مطالعه بپردازید که محیط سکوت بیشتر و انحراف کمتری دارد. ساعت‌های پایانی شب یا اوایل صبح می‌تواند زمان مناسبی جهت مطالعه باشد.

آشنایی بیش‌تر با واژگان و اصطلاحات زبانی:

هر چه با واژگان و اصطلاحات یک‌زبان آشناتر و مأنوس‌تر باشید درک بهتری از متون نگاشته شده به آن زبان خواهید داشت. تا می‌توانید واژه و اصطلاح جدید بیاموزید و برای این کار نیازمند مطالعه بیشتر و بیشتر هستید.

تمرکز در هنگام مطالعه:

تمرکز خود را حین مطالعه حفظ کنید. در حین خواندنِ مطلبی، درآن‌واحد به چیز دیگری فکر نکنید.

در انتهای این مبحث لازم است نکات مهمی را در نظر داشته باشید. هرروز کمی تمرین کنید. مهارت لازم برای تندخوانی در ذات شما نیست. بلکه مهارتی است که باید آن را کسب کنید؛ بنابراین شما باید هرروز تمرین کنید تا تبدیل به یک رفتار شود. حداقل ۱۵ تا ۲۰ دقیقه هرروز مطالعه کنید. پس از مدتی تغییر قابل‌توجهی در سرعت مطالب شما رخ خواهد داد. پیشرفت در سرعت خواندن زمان‌بر است.

یک روش جالب برای اینکه بفهمید چقدر پیشرفت کرده‌اید این است که زمانی را تنظیم کنید و ببینید در آن زمان چند صفحه خوانده‌اید. سپس به‌دفعات آن را بررسی کنید تا متوجه سرعت پیشرفتتان بشوید.

با موارد و چیزهای ساده شروع کنید. وقتی‌که در حال تمرین روخوانی هستید، با متن‌های آسان شروع کنید. کتاب‌هایی که ساده‌تر باشد و یا از خواندن آن لذت ببرید، یا موضوع آن را سریع بفهمید، گزینه‌های مناسبی هستند.

متن‌هایی مثل سفرنامه، خاطرات افراد مشهور… گزینه‌های خوبی برای شروع تندخوانی هستند. وقتی مهارتتان پیشرفت کرد، یاد می‌گیرید که یک متن را به‌صورت کلی ببینید و بیشتر آماده خواندن چیزهای سخت خواهید بود.

دوره رایگان تندخوانی فانتوم نیز کمک خوبی برای شماست.

برای دانلود pdf ( پی دی اف ) کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *