سخنران خوب بودن، از تصور تا واقعیت

ترس از صحبت کردن در جمع یا Glossophobia یکی از شایع‌ترین ترس‌های بشر است. گفته می‌شود بیش از ۷۵ درصد مردم از این ترس رنج می‌برند.

در طول شبانه‌روز ما مجبور هستیم در برابر افراد بسیاری صحبت کنیم. این ترس، فرد و فعالیت‌های او را با محدودیت مواجه می‌کند. ما باید برای غلبه بر این ترس به فکر چاره باشیم و علاوه بر آن باید مهارت خود درزمینه فن بیان را افزایش دهیم.

شاید باورتان نشود ولی افراد بسیاری توانسته‌اند با پشت سر گذاشتن این ترس تبدیل به سخنرانان بسیار خوبی شوند.

اینکه بتوانیم خوب و مفید و تأثیرگذار صحبت کنیم می‌تواند اعتمادبه‌نفس ما را تا حد بسیار زیادی بالا ببرد.

تمرین سخنرانی می‌تواند شما را برای یک اجرای بی‌نظیر آماده کند.

مارک تواین می‌گوید: یک سخنرانی فی‌البداهه خوب، حداقل به چند ساعت آماده‌سازی نیاز دارد.

این سخن می‌تواند اهمیت تمرین سخنرانی را نشان دهد. برای تقویت فن بیان و نحوه سخنرانی می‌توانیم از راهکارهای عملی بسیاری بهره ببریم.

در این مقاله سعی داریم شمارا در بهبود مهارت سخنرانی و تبدیل‌شدن به یک سخنران خوب یاری کنیم. سرفصل‌هایی که خواهید خواند به‌این‌ترتیب به شما ارائه می‌شوند:

  • تعریف سخنرانی
  • عناصر سخنرانی
  • ۱۰ تکنیک سخنرانی
  • انواع فرمول‌های سخنرانی

تعریف سخنرانی

سخنرانی (درس گفتاریا خطابه) به عمل صحبت کردن یک فرد برای گروهی از مردم که مخاطب یا شنونده او هستند، با نیت خاصی مانند آگاهی بخشی، تحت تأثیر قرار دادن یا سرگرم نمودن، گفته می‌شود.

به انجام دهنده این کار سخنران یا خطیب گفته می‌شود. سخنرانی عموماً به معنای ارتباط چهره به چهره با مخاطب بوده و در اغلب موارد برای اقناع مخاطبین انجام می‌شود.

این مفهوم در زبان انگلیسی بسیار شبیه به مفهوم Presentation یا ارائه می‌باشد با این تفاوت که مفهوم اخیر بیشتر در مورد فعالیت‌های تجاری به کار می‌رود.

سخنران معمولاً مستقیماً برای مردم یا رسانه‌ها به‌صورت عمومی صحبت می‌کند و دیدگاه شخصی یا گروه خاصی را بیان می‌کند.

عناصر سخنرانی

در سخنرانی پنج عنصر وجود دارد که باید همیشه قبل از انجام سخنرانی به یاد داشته باشید. این پنج عنصر مهم تشکیل‌دهنده پیکره سخنرانی شما هستند.

  • عنصر اول: چه کسی می‌گوید؟ (منابع و اطلاعات این سخنرانی از کجاست)
  • عنصر دوم: چه چیزی گفته می‌شود؟ (این اطلاعات چیست)
  • عنصر سوم: چه کسی می‌شنود؟ (مخاطبان چه کسانی هستند)
  • عنصر چهارم: چگونه بیان می‌شود؟(از چه ابزاری برای دادن این اطلاعات استفاده می‌کنید)
  • عنصر پنجم: نتیجه چیست؟(هدف من چیست و می‌خواهم چه تأثیری بر مخاطبانم بگذارم)

 

۱۰ تکنیک سخنرانی

۱-ارتباط چشمی

ارتباط چشمی، همان نگاه مستمر شما بر مخاطبینتان است. یک ارتباط چشمی خوب کمک می‌کند تا مخاطب احساس آرامش بیشتری کند و در توانایی‌هایی کلامی شما نیز اعتماد به وجود می‌آورد.

ارتباط چشمی خود را (پیوسته) حفظ کنید؛ برای این کار باید آن‌قدر بر متن سخنرانی خود تسلط داشته باشید که فقط هرازگاهی نیاز به نگاه کردن به متن خود پیدا کنید. ارتباط چشمی از مهارت‌های یک سخنران حرفه‌ای است.

چند چهره صمیمی را که به مضمون سخنان شما واکنش نشان می‌دهند.

در بین حضار پیدا کنید و سخنرانی خود را با تمرکز بر روی آنان انجام دهید.

در هر نوبت، ارتباط چشمی خود را چهارتا پنج ثانیه حفظ کنید و سپس به سراغ نفر بعدی بروید.

از زل زدن به یک نقطه و یا به یک فرد بپرهیزید. زمان سخنرانی خیلی به نقاطی که خالی از مخاطب است، مثل دیوار، سقف، زمین و … نگاه نکنید. احساسات مختلف در جمله‌هایتان را از طریق چشمانتان به مخاطب انتقال دهید.

۲-حالت چهره

مهارت سخنرانی خود را با کنترل و استفاده درست از حالات چهره خود نشان دهید.

وجود صمیمیت در حالت و حرکات چهره کمک می‌کند تا رابطه‌ای گرم و مثبت با مخاطبان خود به وجود آورید.

خنده‌ای که شما به چهره دارید به مخاطب می‌فهماند که شما هم یک انسان و (درنتیجه) قابل‌اعتمادید و بدین ترتیب به آنان این فرصت را می‌دهد که نظرات شمارا بپذیرند.

حالت چهره شما (در حقیقت) بیانگر حال و هوای سخنان شماست و مخاطبتان را (در سخنرانی) درگیر می‌کند. اگر در حرکات چهره و اعضای صورت خود زیاده‌روی دارید آن‌ها را متعادل کنید.

۳-ایستادن و حرکت بدن

صحیح ایستادن نشان‌ دهنده اعتماد به ‌نفس است. محکم بایستید.

حرکات بیش ‌از حد ممکن است حواس شنوندگان را پرت کند. طبیعتاً در هنگام ایستادن دستان خود را در کنار بدن قرار می‌دهید. برای تأکید بر روی نکات مهم، از حرکاتی استفاده کنید که آهسته و دقیق و درعین‌حال طبیعی باشند.

به عاداتی که ممکن است داشته باشید، توجه کنید؛ عاداتی مثل دست روی دست انداختن، تکیه دادن به دیوار یا با خودکار به‌جایی زدن.

این کارها نیز می‌تواند حواس مخاطبان شمارا پرت کند یا به آن‌ها بگوید که شما (نسبت به موضوع) بی‌علاقه و یا اینکه دستپاچه‌اید. مدل ایستادن با دست‌هایی در کنار و یا حتی به کمر القا کننده حس اعتماد به ‌نفس بیشتری است.

دست‌به‌سینه ایستادن، دستان را در هم قفل‌کردن یا پشت بدن نگاه‌داشتن، توصیه نمی‌شود.

سخنرانی خود را در مقابل آینه تمرین کنید تا نحوه اجرا و حرکات بدن خود را بررسی کرده و در صورت لزوم آن‌ها را تغییر دهید. حتی می‌توانید برای افراد و دوستان نزدیکتان چنددقیقه‌ای سخنرانی کنید و از آن‌ها بخواهید نقاط ضعف و قوت سخنرانی شمارا برایتان بازگو کنند.

شیوه‌های متفاوتی را مورد آزمایش قرار دهید تا در مجموعه حرکات و ژست‌های خود به آن هماهنگی که با آن احساس راحتی می‌کنید، برسید و همان را در برابر حضار به کار ببرید.

اگر می‌خواهید سخنران خوبی باشید، برای تقویت فن بیان و افزایش مهارت سخنرانی خود حتماً کتاب‌های زبان بدن را مطالعه کنید و در این مورد اطلاعات زیادی کسب کنید.

۴-لباس مناسب

انتخاب خوب لباس کمک می‌کند تا برای مخاطب خود احترام قائل شوید. قبل از حضور در محل سخنرانی، نظر دیگران را در رابطه با نحوه انتخاب لباس و نیز تناسب آن با مناسبت مربوطه جویا شوید.

همچنین لباسی را انتخاب کنید که در زمان سخنرانی برایتان دردسر درست نکند.

اگر خانم هستید لباسی ساده را انتخاب کنید و فکر پوشیدن کفش باپاشنه‌های خیلی بلند را ازسرتان بیرون کنید. سعی کنید انتخاب لباستان جوری باشد که برای مخاطب فحوای کلامتان از لباستان چشمگیرتر باشد.

۵-رسا بودن صدا

گاهی آهنگ و لحن کلام اثری به‌مراتب قوی‌تر از محتوای آن دارد. با تمرین کردن، احساس و انرژی را به صدای خود بیفزایید.

شما می‌توانید با رعایت مواردی گفتار خود را تنوع ببخشید.

مثل؛ بالا بردن و پایین آوردن صدا، تغییر دادن سرعت کلام به‌ منظور تهییج مخاطب، کم ‌و زیاد کردن دانگ صدا برای تأکید بر روی نکات مهم و درگیر نمودن مخاطب، انرژی بخشیدن به صدا به این منظور که صدا خسته‌کننده و بی‌روح نباشد و تمرین روزانه و ضبط صدا برای پی بردن به نکات نیازمند تغییر.

هنگام صحبت کردن دهان خود را اندکی بیشتر از حالت معمولی بازکنید و اجازه دهید تک‌تک حروف به‌طور کامل ادا شوند. بلندتر صحبت کنید و به این بیندیشید که همه طرف شما هستند.

آن‌ها هم مثل شما می‌خواهند این سخنرانی تا آنجا که ممکن است هیجان‌انگیز و جالب باشد. آن‌ها هم به موفقیت بیشتر شما می‌اندیشند.

اگر در سخنرانی خود از ابزار الکترونیکی مثل میکروفون استفاده می‌کنید حتماً پیش از شروع سخنرانی از سلامت آن اطمینان حاصل کنید. اشکال فنی در اجرای سخنرانی گاهی پیش می‌آید اما تا آنجا که می‌توانید این احتمال را تقلیل دهید.

صدای شفاف و رسا در سخنرانی

۶-شفاف‌سازی سرفصل‌ها

سعی نکنید مانند کسی که متنی را از برکرده به ‌سرعت و بدون توضیح کافی سرفصل‌ها را بخوانید و از موضوع بگذرید. سعی کنید درباره هر نکته و موضوعی جزئیات را بیان کنید و شنونده را با خود به عمق مطلب ببرید.

مفهوم آنچه درباره آن صحبت می‌کند با ترکیبی متناسب از مثال‌ها و توضیحات بهتر نمایان می‌شود. البته برای این منظور باید به‌اندازه کافی مطالعه کنید.

در بیان موضوعات مختلف خیلی تخصصی نباشید. اصطلاحاتی را که ممکن است برای مخاطبین قابل‌ فهم نباشد برای آن‌ها به‌سادگی توضیح دهید. از اصطلاحات فنی و تخصصی غیرضروری استفاده نکنید.

بعضی گمان می‌کنند اگر از اصطلاحات فنی کمتر استفاده کنند از اعتبارشان کاسته می‌شود. ولی هنر آن است که وقتی سخنرانی می‌کنید همه مخاطبین حرف شمارا درک کنند.

متن سخنرانی خود را جوری طرح‌ریزی کنید که نیاز به ترجمه نداشته باشد. از مهارت‌های یک سخنران حرفه‌ای بیان یک بحث تخصصی به زبانی ساده و جذاب است به‌صورتی که همه‌ فهم باشد، حتی برای کسانی که در آن زمینه تخصص و تجربه‌ای ندارند.

۷-درگیر کردن مخاطب

با پرسیدن سؤال، صحبت مستقیم و علاقه‌مند کردن مخاطبان، آنان را در سخنرانی خود درگیر کنید. این کار باعث می‌شود با مخاطب خود یک ارتباط راحت برقرار کنید.

با استفاده از جملاتی جذاب در ابتدای کار، عکس، نقشه یا بخش‌هایی از یک فیلم و یا درخواست کمک از خود حضار آن‌ها را در بحث خود درگیر کنید (شرکت بدهید).

در سخنرانی متکلم الوحده نباشید.

ایجاد پویایی در سخنرانی و مشارکت مخاطبین می‌تواند جریان سخنرانی شمارا جذاب‌تر کند.

همچنین سؤالاتی را که ممکن است پرسیده شود پیش‌بینی کنید و برای آن‌ها پاسخ مناسب و درخور را آماده کنید. سؤالات بی‌جا را با طفره رفتن کنار بگذارید.

یا می‌توانید از آن‌ها بخواهید اگر در ادامه ارائه مطلب متوجه پاسخ خود نشدند بعد از اتمام سخنرانی پیش شما بیایند و پاسخ خود را دریافت کنند.

۸-شوخ‌طبعی

غرض از شوخی این نیست که نقش یک کمدین را بازی کنید. بلکه به این وسیله باید فضایی آرام را به وجود بیاورید و با مخاطب خود مزاح کنید.

شوخی می‌تواند وجه تمایز یک سخنرانی معمولی و یک سخنرانی عالی به‌حساب آید که بیشتر موجب جذابیت فرد می‌شود.

اگر در گفتار خود کمی شوخی به خرج دهید، مخاطب پی می‌برد که شما نیز انسانید و در عمل نیز یادگیری انسان هنگام انبساط خاطر بیشتر است.

سعی کنید در سخنان خود داستان‌های شخصی و وقایع جاری را بگنجانید تا سخنرانی‌تان خشک نباشد.

شوخی‌ها را نسبت به جمعی که در آن هستید برنامه‌ریزی کنید. از شوخی‌های بی‌حد و ممتد بپرهیزید زیرا ممکن است شما و مخاطبینتان را از مسیر اصلی سخنرانی دور کند.

۹-کنترل اضطراب

اکثر افراد از سخنرانی در جمع هراس دارند، حتی بیشتر از مرگ.

همه هنگام صحبت در برابر جمع به میزان معینی اضطراب دچار می‌شوند، اما نکته اینجاست که این اضطراب کاملاً طبیعی ست و نباید به این اضطراب پایان داد بلکه باید آن را کنترل کرد.

درست قبل از ایراد سخنرانی چند نرمش تنفسی عمیق انجام بدهید تاکمی آرامش پیدا کنید.

از اضطراب خود برای هیجان بخشیدن به سخنرانی خود استفاده کنید. به خاطر داشته باشید که از شما برای ایراد سخنرانی دعوت ‌شده است چراکه شما حرف مهمی برای زدن داشته‌اید.

۱۰-مدیریت زمان

در زمان سخنرانی از وقت خود جلوتر باشید.

از رایج‌ترین مشکلات سخنران‌ها این است که زمان را رعایت نکرده و موجب می‌شوند رئیس جلسه چند بار به آن‌ها تذکر دهد.

با این تذکرات هم دقت سخنران و هم توجه حضار کم می‌شود و در آخر، سخنران ممکن است مجبور شود سخنرانی را نیمه‌تمام رها کند.

سعی کنید در تمرین سخنرانی، آن را زودتر از زمان تعیین‌شده تمام کنید.

انواع فرمول‌های سخنرانی

اگر اهل خلاقیت در اجرای سخنرانی نیستید و یا آن را یک ریسک بزرگ می‌دانید، می‌توانید از فرمول‌های مختلف سخنرانی جهت الگوبرداری برای هدایت و انجام سخنرانی خود استفاده کنید.

در نظر داشته باشید که فرمول‌های مختلفی برای سخنرانی وجود دارد، اما وجوه مشترک همه آن‌ها سه چیز است: سادگی، انگیزش و تکرار.

در زیر چند نوع از این فرمول‌ها را به شما ارائه کرده‌ایم:

  فرمول کلاسیک

  • به مخاطبان خود بگویید درباره چه می‌خواهید صحبت کنید
  • برای آن‌ها صحبت کنید
  • به آن‌ها بگویید درباره چه صحبت کردید

  فرمول دیل کارنگی

  • یک داستان واضح شخصی در ارتباط با موضوع سخنرانی خود تعریف کنید
  • به مخاطبان خود پیشنهاد انجام یک کار خاص را بدهید
  • برای آن‌ها به‌طور کامل و شفاف توضیح دهید چرا از انجام آن کار نفع خواهند برد

  فرمول چرچیل

  • با یک داستان یا نقل‌قول قدرتمند و غافلگیرکننده شروع کنید
  • روی یک پیام خاص که بتوان آن را در یک جمله منتقل کرد تمرکز کنید و آن را نقطه عطف صحبت‌های خود قرار دهید
  • از زبانی ساده بهره بگیرید
  • همه‌چیز را توصیفی شرح دهید
  • پایانی هیجانی و ناگهانی داشته باشید

  فرمول TED

  • سخنرانی خود را با یک داستان شخصی آغاز کنید که بیانگر اهمیت موضوع سخنرانی برای شماست
  • یک داستان شخصی دیگر به قبلی اضافه کنید
  • یکی دیگر هم تعریف کنید
  • از اینکه در سخنرانی خود بسیار حرفه‌ای عمل می‌کنید به وجد بیایید
  • از داستان‌هایی که تعریف کرده‌اید نتیجه‌ای غافلگیرکننده بگیرید که در یک جمله بتوان آن را منتقل کرد، به‌گونه‌ای که همه دوست داشته باشند بلافاصله آن را روی شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *