نقشه ذهنی از صفر تا صد!

آیا تا به حال به شاخ و برگ درختان توجه کرده‌اید؟ می‌بینید که به چه زیبایی هر شاخه به شاخک‌های کوچک‌تری تقسیم شده است؟ کل هستی بر این پایه است و حتی نورون‌های عصبی درون بدن ما نیز شبیه همین شاخ و برگ گیاهان هستند.

از دیرباز افراد برای یادگیری بهتر و خلاصه کردن مطالب از اشکال و نمودارهایی شبیه درخت استفاده می‌کردند و هر مطلب با جزئی‌تر شدن شاخ و برگ بیشتری پیدا می‌کند. در عصر جدید فردی به نام تونی بوزان با نوشتن کتابی با نام نقشه ذهنی و طراحی نرم‌افزار، این سبک را به نام خود درآورد. نقشه ذهنی به معنای استفاده از نمودار، اشکال و اعداد برای درک بهتر مفاهیم است. هنگام درس خواندن یا در زمان خلاصه‌نویسی سر کلاس‌های مدرسه و دانشگاه این روش بسیار موثر است. ما خواه ناخواه از این روش در کلاس‌ها، هنگام درس خواندن جلسات کاری استفاده می‌کنیم؛ گویی در غریزه ما وجود دارد. نقشه ذهنی مانند درختی است که شاخ و برگ‌های مختلفی دارد.

آقای تونی بوزان به این روش سامان داد و قوانین و نرم‌افزار خاصی برای آن طراحی کرد که با بیان قوانین، به ما در کشیدن نقشه‌های ذهنی بهتر کمک می‌کند. به گفته آقای بوزان نقشه ذهنی با طبیعت ما هم‌راستا و هم‌سو است و در واقع شکلی متفاوت از یادگیری به صورت ساختار شعاعی است.

نقشه ذهنی آیینه‌ای از ذهن ماست و نشان می‌دهد که چگونه اطلاعات در مغز ما پردازش می شود. قبلا تصور می‌شد که این عمل به صورت خطی انجام می‌شود، اما امروزه ثابت شده است که به صورت شعاعی است.

برای شروع بهتر است خودتان برای مطالبی که در نظر دارید نقشه ذهنی دستی تهیه کنید تا اصول آن را یاد بگیرید.

اصول نقشه ذهنی

  • برای کشیدن نقشه ذهنی کاغذ را به صورت افقی قرار دهید.
  • مطلب اصلی را در دایره بزرگی که وسط صفحه قرار دادید بنویسید. این مطلب شامل یک کلمه یا یک جمله کلیدی اصلی است.
  • از آن دایره شاخه‌هایی به اطراف بکشید و مطالب فرعی‌تر را روی آن‌ها بنویسید؛ یعنی از کلیات وارد جزئیات شوید.
  • کشیدن شاخه‌ها در جهت حرکت عقربه‌های ساعت است.
  • به همین صورت ادامه دهید تا نقشه ذهنی مطلب مورد نظرتان کامل شود.
  • می‌توانید در کنار کلمات و دایره‌ها، نقاشی‌های ساده‌ای مرتبط با مطلب بکشید.
  • برای کشیدن هر شاخه و هر دایره بهتر است از رنگ‌های مختلفی استفاده نمایید. این کار باعث می‌شود که نیمکره چپ و راست با هم مرتبط شوند و سطح بازدهی مغز چند برابر شود.
  • در ۹۰% مواقع فقط سه شاخه اصلی داریم.
  • در هر نقشه ذهنی به‌صورت استاندارد ۴-۷ شاخه داریم.

مزایای کشیدن نقشه ذهنی

  • باعث افزایش سرعت یادگیری می‌شود.
  • ارتباط بین نیمکره چپ و راست را افزایش می‌دهد و در نتیجه عملکرد مغز ما را چندین برابر می‌کند.
  • ذهن خلاق و ایده‌پرداز ما را روشن می‌کند.
  • به دلیل تشکیل یک تصویر بزرگ درک بهتری از مفاهیم خواهید داشت.
  • به دلیل طبقه‌بندی اطلاعات دسترسی و یادآوری بهتر خواهد بود.
  • به دلیل استفاده از رنگ‌ها و اشکال، یادآوری راحت تر خواهد بود.
  • مرور مطالب برایتان راحت‌تر می‌شود؛ کافی است به نقشه ذهنی خود نگاهی بیاندازید.
  • برای افرادی که آزمون‌ها یا جلسات کاری مهمی دارند بسیار کاربرد دارد.

می‌توانید از نقشه‌های ذهنی که مانند درخت یا تارعنکبوتی خوش رنگ هستند، در تمام جنبه‌های زندگی استفاده کنید. در نوشتن لیست خرید، خلاصه صورت جلسات، خلاصه‌نویسی دروس سر کلاس یا در شب‌های امتحان.

در کشیدن نقشه‌های ذهنی، ذهن خود را باز بگذارید و از طرح‌ها، رنگ‌ها و نقاشی‌هایی که دوست دارید استفاده کنید. اگر یادگیری با تفریح و لذت همراه باشد می تواند به صورت پایدارتر در ذهن شما بماند. برای کشیدن نقشه ذهنی نرم‌افزار هم موجود است که پس از یادگیری قواعد آن می‌توانید از  نرم‌افزار نقشه ذهنی حتی در موبایل خود استفاده نمایید.

چند نکته مهم

  • قبل از کشیدن نقشه ذهنی در مورد هر مطلبی، طوفان ذهنی انجام دهید. یعنی هر چه را که از آن مطلب می‌دانید روی کاغذ بیاورید. این کار را می‌توانید به صورت گروهی نیز انجام دهید.
  • روی نوشتن کلمات و عبارات کلیدی دقت کنید؛ به صورتی که در مراجعه بعدی با نگاه کردن به آن‌ها، کل مطلب را به خاطر آورید.
  • مرور بعدی مطالب یک ساعت بعد، یک روز بعد، یک هفته بعد و یک ماه بعد است.
  • شاخک‌ها را به صورت خط‌های صاف نکشید و سعی کنید از خطوط منحنی استفاده کنید؛ زیرا طبق تحقیقات خطوط منحنی باعث می‌شود مطالب بهتر در ذهن شما بماند.
  • می‌توانید شکل‌های مختلف از نقشه ذهنی را در گوگل سرچ کنید و نمونه‌هایی از آن را ببینید.

در ادامه، نقشه ذهنی همین مقاله را مشاهده می‌کنید:

نقشه ذهنی

نقشه ذهنی


                    

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *